Artysta plastyk - zajmuje się głównie grafiką, rzadziej malarstwem i rzeźbą. Dyrektor Państwowego Ogniska Plastycznego w Rydułtowach. Wykładowca Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Raciborzu (na wydziale edukacji artystycznej).

Pasja tworzenia obecna była w życiu Franciszka Niecia w zasadzie "od zawsze". Również niemal "od zawsze" był uczestnikiem rydułtowskiego ogniska plastycznego - właśnie tam miał bezpośredni kontakt z wielkimi twórcami placówki: Ludwikiem Konarzewskim seniorem oraz jego synem, również Ludwikiem Konarzewskim.

Franciszek Nieć Pochodzi z rodziny o "mieszanych" tradycjach: ojciec był góralem z Podhala, matka zaś Ślązaczką. Te dwie kultury i obyczajowości stopiły się w domu państwa Nieć w jeden nurt, który niewątpliwie odcisnął swoje jak najbardziej pozytywne piętno na osobowości artysty, w której "góralski bunt" stapia się w jedną całość ze "śląską dyscypliną".

Ukończywszy szkołę podstawową, Franciszek Nieć zapisał się do liceum plastycznego w Bielsku-Białej (wydział seligrafii). Po maturze (1981) zdawał na Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie (filia w Katowicach), co udało się… za trzecim podejściem. Ponieważ w międzyczasie groził mu pobór do wojska - i to w gorącym okresie stanu wojennego (!) - musiał szukać odpowiedniego "schronienia", które ostatecznie znalazł w... straży pożarnej. I tak przez trzy kolejne lata był strażakiem - choć jego udział w gaszeniu pożarów sprowadzał się głównie do odbierania telefonicznych zgłoszeń i uruchamiania alarmu zrywającego do akcji kolegów. Obowiązujący w straży system pracy (24 godziny dyżuru na 48 godzin odpoczynku) znakomicie ułatwiał pracę twórczą - po pracy Franciszek Nieć zdejmował mundur i ze strażaka przeistaczał się w artystę.
Wkrótce po tym, kiedy w książeczce wojskowej "zdeklarowanego pacyfisty" pojawiła się pieczęć "rezerwa", Franciszek Nieć został studentem krakowskiej ASP (wydział grafiki warsztatowej w Katowicach). Pięcioletnie studia zwieńczył dyplom (z zakresu druku wypukłego) u profesora Stanisława Kluski oraz - dodatkowo - dyplom u profesora Tomasza Jury z plakatu.

W 1989 roku powrócił do rodzinnych Rydułtów. Przez kilka lat bezskutecznie szukał pracy w zawodzie plastyka - imając się w tym czasie różnych doraźnych zajęć, głównie prac fizycznych. Bieg życia zawodowego odwrócił się radykalnie, gdy znalazł zatrudnienie w Państwowym Ognisku Plastycznym, z którym związany jest nieprzerwanie do chwili obecnej. W 2004 roku został mianowany na stanowisko dyrektora tej placówki.
Równolegle (od 2003 roku) pracuje (w dni weekendowe) w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Raciborzu - na nowo otwartym wydziale edukacji artystycznej prowadzi zajęcia z grafiki.
Jesienią 2005 obronił doktorat na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach (z druku wypukłego).


























Franciszek Nieć zajmuje się różnymi dziedzinami sztuk plastycznych: malarstwem, rzeźbą, rysunkiem - najbliższa jednak pozostaje mu grafika. Prace z tego obszaru wykonuje nie tylko na zamówienie (jak to często ma miejsce na przykład w przypadku rzeźby), ale przede wszystkim z wewnętrznej potrzeby tworzenia.
Prace graficzne Franciszka Niecia trafiają w sporej części do galerii sztuki w różnych miastach - nie tylko polskich. Pozostałe gromadzone są w domowym archiwum i "czekają" na swoją prezentację wobec szerszej publiczności.
Od pewnego czasu współpracuje z polską galerią w Wilnie, gdzie w 2006 roku miał indywidualna wystawę, która zainicjowała - a przynajmniej wiele na to wskazuje - stałą współpracę artysty z tą placówką. Prace Franciszka Niecia wzbudziły tak wielkie zainteresowanie twórców galerii, że wkrótce w ślad za wystawą poszła propozycja jej reprezentowania na Dniach Wilna, zorganizowanych w 2006 roku - Franciszek Nieć był tam obecny jako jedyny polski plastyk.
Obok wileńskiej galerii, artysta współpracuje także w sposób bardziej lub mniej regularny z innymi podobnymi instytucjami w Europie - głównie w Niemczech (m.in. galeria "Gauer") i krajach skandynawskich (wielkim sukcesem artystycznym okazała się indywidualna wystawa prac zorganizowana w konsulacie polskim szwedzkiego Malme w 2003 roku).
Wszelkimi sprawami organizacyjnymi związanymi z kolejnymi wystawami grafik, w tym również ich medialną promocją, zajmuje się - pełniąca rolę menedżera artysty - Karolina Fojcik. To między innymi dzięki jej zaangażowaniu udaje się co roku stworzyć kilka (2-3) indywidualnych wystaw artysty za granicą.

W grafikach Franciszka Niecia wiodącym motywem jest człowiek. Czasami są to przedstawienia figuratywne - choć niezmiernie dalekie od realistycznych odwzorowań ludzkiej postaci, tym bardziej w ostatnich latach, kiedy to styl artysty wyraźnie zmierza w stronę abstrakcji. Dzieła Franciszka Niecia odzwierciedlają jego wewnętrzne przeżycia, emocje - to między innymi dzięki temu każda praca jest odbierana jako ważna i bliska. Niemalże intymna w swojej wypowiedzi. Tak pojęta intymność daleka jednak jest od "artystycznego ekshibicjonizmu" - zwykle subiektywna treść prac pozostaje niejako ukryta w gąszczu elementów tworzących pracę. Bynajmniej nie ułatwiają w ich odczytaniu tytuły prac, niejednokrotnie tworzące rodzaj "kamuflażu" dla ich subiektywnej treści. Każdy odbiorca może w nich znaleźć coś własnego, osobistego - bez potrzeby sięgania do intencji, jakimi kierował się artysta.
"Nie chcę nikogo szokować, czegokolwiek przekazywać odbiorcy, umoralniać go w jakiś sposób. Każda grafika jest po prostu moja. I dobrze jest, jeśli ktoś odnajdzie w niej coś swojego" - mówi Franciszek Nieć. Autor nieraz bywa zaskoczony interpretacjami, jakie przykładane są jego prac - odbiorcy widzą w nich po prostu własne treści, wydobyte z jakichś zakamarków podświadomości i uformowane przez wyobraźnię. Czasem podobne interpretacje w pewnej mierze stykają się z treściami, jakie wyznaczały artyście kierunek ich tworzenia - choć równie często pozostają z tym całkowicie rozbieżne. Nie ma to jednak większego znaczenia w procesie twórczym. Dla autora istotne jest to, że prace podobają się innym, inspirują odbiorców do przeżywania spraw subiektywnie dla nich ważnych.

Niemal wszystkie prace graficzne odbijane są ręcznie - bez używania prasy, stanowiącej jeden z podstawowych elementów warsztatu wielu innych grafików. Prace powstają w wyniku nakładania wielu warstw matryc (często jest ich kilkanaście) - podobna technika tworzenia raczej rzadko bywa spotykana w innych pracowniach, plastycy z tego obszaru zwykle ograniczają się do jednokrotnego nakładania warstwy graficznej.
Franciszek Nieć stara się tworzyć systematycznie, choć w tym przypadku owa "systematyczność" raczej motywowana jest wewnętrzna potrzebą niż świadomym zamiarem. Miesięcznie powstają w pracowni artysty 2-3 nowe grafiki - tutaj naturalnym ograniczeniem bywa przyjęta technika tworzenia i konieczność odczekania odpowiedniej ilości czasu (ok. 24 godzin) wymaganego do przeschnięcia kolejno nakładanych warstw.

Proces twórczy u Franciszka Niecia stanowi połączenie dwóch sprzecznych (pozornie) "żywiołów artystycznych": pełnej spontaniczności - z jednej strony - oraz postawy kontroli nad własną twórczością - z drugiej. Prace na ogół zaczynają się od szkicu koncepcyjnego -często jednak zdarza się, że ostateczny efekt bardzo różni się od pierwotnego zamierzenia artysty. Nieraz bywa tak, że niespecyficzne odbicie matrycy wyznacza zupełnie nowy kierunek rozwoju danej grafiki.

Franciszek Nieć interesuje się historią, szczególnie historią wojskowości i wojen. Uwielbia książki, w których odnaleźć można konkretne fakty, bez "ornamentu" złożonych interpretacji. Nabywana w ten sposób wiedza historyczna stanowi później inspirację do zwiedzania konkretnych miejsc - pól bitew rozsianych po całej Europie, również pasów umocnień i bunkrów budowanych w pierwszych dekadach XX wieku. Ogromną pasją Franciszka Niecia są wszelkiego typu militaria, szczególnie bunkry, umocnienia i uzbrojenie z okresu Drugiej Wojny Światowej lub wcześniejszych konfliktów zbrojnych. Zainteresowania te są o tyle ciekawe, że nakładają się one na osobowość artysty, w której bez trudu dopatrzeć się można wyraźnie pacyfistycznych i anarchistycznych rysów. Fascynacja militariami (również mundurami wojskowymi, widoczna już w samym stylu ubierania się) idzie tu w parze z odrazą dla bezsensu wojen i zabijania, ogromu ludzkich nieszczęść i cierpienia, jakie konflikty zbrojne zawsze wywołują. Tematyka batalistyczna znajduje często odzwierciedlenie w dziełach artysty - mimo, iż inspiracje te pozostają w zasadzie niewidoczne w grafikach pozbawionych raczej konkretnych kształtów.

2006-10-18

[Plastyka]