|
Jarosław Nietrzpiel
Artysta zajmujący się różnymi dziedzinami sztuki: grafiką, rzeźbą, fotografią artystyczną, autor scenariuszy i współtwórca niezależnych produkcji filmowych, pisze poezje, opowiadania i rozprawy filozoficzne. Mistrz i sędzia międzynarodowy sztuki walki taekwon-do.
Zainteresowanie sztuką pojawiło się już w okresie szkoły podstawowej. Początkowo miało ono raczej bierny charakter (głównie czytanie książek), stopniowo jednak przybierało coraz bardziej aktywne formy. Talent do różnych dziedzin sztuki, zwłaszcza twórczości malarskiej (zainteresowanie grafiką przyszło później), odkrywało głównie otoczenie artysty: rodzina, nauczyciele, znajomi.
Od początku swej artystycznej drogi Jarosław Nietrzpiel był niemal "programowo" samoukiem. Indywidualistyczna natura zniechęcała do nauki w ściśle ustalonych ramach i standardach, sprawiała, że stronił od zorganizowanych grup - co zresztą pozostało charakterystyczną cechą osobowości do dnia dzisiejszego. To głównie przekora wobec nacisków otoczenia, w tym rodziny, pociągnęła za sobą decyzję o rezygnacji ze studiów artystycznych, do których usilnie był namawiany.
Choć nie czerpał bezpośrednio od żadnego "mistrza", to jednak warsztat artystyczny rozwijał się pod wpływem wielu osób, uznanych twórców, których techniki podpatrywał i którymi niejednokrotnie się inspirował. Dotyczy to na przykład znanego malarza i grafika Wojtka Siudmaka, Salvadore Dali, Zdzisława Beksińskiego, Maurits Cornelis Eschera i innych.
Styl grafik Jarosława Nietrzpiela jest trudny do określenia. Zarówno tematyka prac, jak i używana technika zmieniała się w różnych okresach jego twórczości. Zmiany te w dużej mierze podyktowane są potrzebą poszukiwania stale nowych form wyrazu, nieustannego eksperymentowania z materiałem twórczym, a zarazem dostarczają okazji do rozwoju własnego warsztatu ("Uczę się poprzez to, co robię").
Mimo dokonywanych zmian, tysiące wykonanych w różnych technikach rysunków układają się w pewien zborny nurt, który wyróżnia prace Jarosława Nietrzpiela i tworzą rodzaj stylu, rozpoznawalnego bardziej przez otoczenie artysty niż jego samego. Wielu odbiorców wskazuje na "mroczny charakter" prac (po części wynika to ich monochromatycznej, czarno-białej kolorystyki), niektórzy na ich "komiksowość" (choć sam autor zdecydowanie zaprzecza, by był to zamierzony kierunek i traktuje tego rodzaju określenia raczej jako zarzut).
Prace powstające w różnych okresach wyróżnia zwykle dominujący na nich obiekt, wyraźnie wyeksponowany w całej serii dzieł. Przykładem może tu być seria grafik skoncentrowanych na motywie kuli - obiektu, które w pewnym okresie twórczości fascynował autora i inspirował jego wyobraźnię twórczą, a obecnie często pojawiający się w twórczości fotograficznej.
Zauważalną przez otoczenie zmianą w twórczości plastycznej - dokonywaną na przestrzeni wielu lat - jest pewien rodzaj "przeorientowania" się autora z refleksji filozoficznej, dążenia do ukazania głębi psychologicznej kreowanych postaci na dzieła, w odbiorze których dominują głównie wartościowe doznania estetyczne i dążenie do ukazanie piękna - zarówno obiektów realnych, jak i abstrakcyjnych figur. Inna zmiana dotyczy samego warsztatu twórczego, stosowanych technik, które na przestrzeni lat znacznie się rozwinęły i udoskonaliły.
Grafiki Jarosława Nietrzpiela w większości przechowywane są w archiwum domowym. Wiele z nich trafia do w podarunku do przyjaciół. Część "wędruje" po różnych placówkach kultury, gdzie pokazywane są na zbiorowych oraz indywidualnych wystawach.
Pierwsza wystawa ("Pamiętaj - Zapomnisz") miała miejsce w 1991 roku w bibliotece miejskiej w Rybniku. Kolejny zbiór grafiki zaprezentowany został szerszej publiczności dopiero po 13 latach - w Domu Kultury w Rybniku-Chwałowicach. Była to wystawa pt. "One" - gromadząca prace z motywem przewodnim kobiety (jej otwarcie miało miejsce w dzień urodzin artysty, a więc dokładnie 9 marca - co nieprzypadkowo zbiegło się w czasie z wiadomym świętem, jakie obchodzone jest dzień wcześniej). W 2006 roku zorganizowana została przez Krzysztofa Łapkę wystawa pt. "Wyobraźnia - dom mojej samotności" - można ją było zobaczyć w kilku miastach regionu.
Organizowane przez małżeństwo Izabelę i Jarosława Nietrzpiel wystawy mają specyficzny charakter - nie ograniczają się one bowiem wyłącznie do ekspozycji prac, ale aranżowane jest w tym przypadku całe wnętrze. Organizacja przestrzeni, w której umieszczane są grafiki czy fotografie, stanowi zajęcie niezwykle angażujące, zwłaszcza czasowo - zwykle zajmuje ona kilka dni intensywnej pracy, co w sposób naturalny ogranicza ilość tego typu podejmowanych wydarzeń artystycznych. Inne "ograniczenie" w tej sferze wywodzi się już z samej osobowości artysty oraz jego podejścia do sztuki - celem Jarosława Nietrzpiela nie jest bowiem stworzenie dzieła, tym bardziej jego ekspozycja lub sprzedaż. Istotny jest tu sam proces tworzenia, droga, jaką wykonuje się w trakcie jego powstawania. Droga bez widocznego celu, gdyż poszczególne grafiki praktycznie nigdy nie są traktowane jako "spełnione" - często autor wraca do nich, nawet po latach, by dokonać wielu poprawek, uzupełnień czy rekonstrukcji.
Równolegle do zainteresowania grafiką, Jarosław Nietrzpiel już od okresu szkoły podstawowej rozwija pasję do twórczości fotograficznej, a później także filmowej. Od kilku lat jest członkiem grupy fotograficznej "Flash" działającej przy DK w Rybniku-Chwałowicach. Specyfiką prac fotograficznych tworzonych przez autora jest ich wysoce artystyczny charakter. Fotografie zwykle są umiejętnie przetwarzane - tak, aby kreowana w ten sposób rzeczywistość zbliżona była bardziej do zamysłu artystycznego autora niż rzeczywistości obiektywnie istniejącej. Choć nie jest to "obowiązująca reguła", ponieważ w pracach Jarosława Nietrzpiela znaleźć można także obrazy bardzo realistyczne, dokumentalistyczne - stanowią one jednak margines całokształtu twórczości z tego zakresu.
Fotografie autora prezentowane były między innymi na Rybnickim Festiwalu Fotograficznym (organizowanym co roku w ramach działalności Fundacji Elektrowni "Rybnik") oraz na wystawach indywidualnych (m.in. w raciborskiej galerii "Kopyto", 2005 r.) i zbiorowych: "Śląsk w obiektywie", "Akt i Portret".
Jarosław Nietrzpiel jest autorem wielu (kilkudziesięciu!) scenariuszy filmowych - choć większość spoczywa w szufladzie i czeka od dawna na możliwość swego "dopełnienia", kilka udało się zrealizować. Zwykle skupiają się one na jednej osobie, bohaterze, wokół którego pojawiają się różne postacie. Nie są to proste "amerykańskie" historyjki ze szczęśliwym zakończeniem - bardziej interesująca jest tu refleksja filozoficzna, pogłębiona analiza psychologiczna bohatera, do której (po części dla "zmniejszenia ciężaru" filmu) dołączane są czasem elementy humorystyczne.
Pierwszy film do scenariusza Jarosława Nietrzpiela został zrealizowany w ramach rybnickiego Klubu Filmu Niezależnego ("Komu to zrobić"), drugi ("Wrażliwiec") udało się stworzyć wspólnie z nieformalną grupa artystyczną "Sąsiedzi", którą założyli Izabela i Jarosław Nietrzpiel oraz operator filmowy Marek Kasperek i aktor (jedyny, jaki pojawia się w filmie), Grzegorz Lorbiecki.
Pisanie scenariuszy stanowi jedynie fragment twórczości literackiej Jarosława Nietrzpiela. Obok nich, w szufladzie autora spoczywa setki kart zapisanych wierszami, opowiadaniami, komiksami czy rozprawami filozoficznymi (ta dziedzina poznania od dawna pasjonuje artystę). Niektóre z tych utworów doczekały się swych publikacji - między innymi w krakowskim czasopiśmie "Wyspa".
Zainteresowaniom stricte artystycznym towarzyszy inna wielka pasja Jarosława Nietrzpiela: wschodnie sztuki walki. Obszar ten od początku traktowany był głównie jako sztuka - aspekt sportowy, z typowo europejskim akcentem postawionym na osiąganych wynikach oraz samej walce, stanowił dalekie tło podejmowanej na tym polu aktywności. O wiele bardziej liczyło się charakterystyczne dla dalekowschodnich sztuk walki ich powiązanie z grafiką, poezją oraz filozofią.
Intensywne ćwiczenie sztuki taekwon-do doprowadziło z czasem Jarosława Nietrzpiela do stopnia mistrza i sędziego międzynarodowego. Zainteresowanie to podzielane jest przez całą rodzinę, która również czynnie uprawia tę formę walki - może z wyjątkiem najmłodszej, kilkunastomiesięcznej córki, zgłębiającej póki co inną ważną sztukę: chodzenia.
W planach małżeństwa Jarosława oraz Izabeli Nietrzpiel jest między innymi wydanie wspólnego albumu z pracami fotograficznymi. Również publikacja książki zawierającej głównie utwory prozatorskie autora. Rozwijane będą także zainteresowania filmem - na swą realizację czekają dziesiątki gotowych scenariuszy, do których co pewien czas dołączają nowe pomysły i gotowe projekty. Tutaj jednak należy się zmierzyć z problemem całkowicie pozaartystycznym, jaki tworzą finanse warunkujące powstanie dzieła wymagającego niezwykle drogiego sprzętu.
Jarosław Nietrzpiel urodził się 9 marca 1968 roku. Mieszka w Rybniku (dzielnica Radziejów). Ukończył szkołę podstawową nr 21 w Rybniku-Niedobczycach oraz zawodową szkołę samochodową. Okres edukacji rozdzieliła służba wojskowa, po której przyszedł czas na naukę w liceum ogólnokształcącym im. Hanki Sawickiej w Rybniku (obecnie Frycza-Modrzewskiego). Zawodowo pracuje na kolei.
Rodzina:
Żona, Izabela, jest instruktorem w Domu Kultury w Rybniku-Chwałowicach, gdzie między innymi prowadzi młodzieżową grupę teatralną.
Dzieci: najmłodsza córka Inez (rocznik 2005) oraz dwójka dzieci w wieku szkolnym: Nike i Brandon (14 i 12 lat).
2006-08-20 [Plastyka]
|